Depresja poporodowa

Czym jest depresja poporodowa? Depresja poporodowa to zaburzenie psychiczne, które rozpoznaje się w ciągu 4 lub 6 tygodni po urodzeniu dziecka. Okres poporodowy może sprzyjać pojawieniu się nowych zaburzeń, nasilaniu się trwających lub powtórnemu wystąpieniu zaburzeń, które już kiedyś występowały. Czas trwania depresji poporodowej może się różnić, szacuje się, że objawy depresji poporodowej mogą utrzymywać  się nawet do roku czasu. Pojawić się może również zaburzenie zwane psychozą poporodową, które występuje w klasyfikacji obok depresji poporodowej i baby blues. Jest również zaburzeniem psychicznym, który ma związek z połogiem, jednak konieczna w tym przypadku jest natychmiastowa interwencja, bowiem stanowi ryzyko dzieciobójstwa i samobójstwa.  Psychoza poporodowa jest bardzo niebezpiecznym zaburzeniem, chociaż statystycznie pojawia się jedynie w 0,1-0,2% przypadków wśród kobiet.

 

Skala depresji poporodowej - jak często występuje?

 

Depresja poporodowa występuje u około 10-15% matek po porodzie, natomiast u 40-80% kobiet występuje tak zwane przygnębienie poporodowe. W przypadku depresji poporodowej u kobiet, które wcześniej zmagały się z zaburzeniem nastroju oraz depresją ryzyko nawrotu choroby po urodzeniu kolejnego dziecka sięga prawie 100%. U kobiet, które zostały poddane pilnie cięciu cesarskiemu ryzyko wystąpienia depresji poporodowej może być sześciokrotnie wyższe w ciągu 3 miesięcy po porodzie, niż u kobiet, które rodziły naturalnie. Ciężkie przypadki depresji poporodowej mogą się przejawiać jako choroba afektywna dwubiegunowa – są to zaburzenia, w których występują epizody manii i hipomanii oraz depresji. 


 

Przyczyny depresji poporodowej

 

Depresja poporodowa ma złożoną etiologię, co utrudnia znalezienie konkretnej przyczyny zaburzeń. Depresję poporodową może powodować szereg czynników zarówno biologicznych , genetycznych społecznych i kulturowych. Jakie są więc kluczowe przyczyny depresji poporodowej ? Najczęściej związane są one ze zmianą życia kobiety po urodzeniu dziecka, bowiem odczuwa ona szereg obaw, wątpliwości i może posiadać niską samoocenę.
Bardzo duża liczba zachorowań na depresję poporodową po narodzinach dziecka występuje u kobiet o niskich dochodach, bowiem jest to jeden z czynników stresujących. Następnym istotnym czynnikiem, który może mieć wpływ na występowanie zaburzeń jest brak posiadania stałego partnera życiowego lub wsparcia społecznego. Bodźcem zwiększającym możliwość wystąpienia depresji poporodowej jest palenie papierosów w ciąży.

 

Depresja poporodowa rozwija się także u kobiet, które podczas trwania ciąży lub nawet przed miały problemy na tle nerwowym, zmagały się z dużym stresem lub innymi niepokojącymi sytuacjami. Możemy tutaj wyróżnić m.in. wcześniejsze poronienia, zaburzenia snu, zaburzenie nastroju, wcześniejszej nieleczoną depresję poporodową oraz myśli samobójcze.

 


 

Czynniki genetyczne, społeczne, biologiczne i psychiczne


 

Czynniki biologiczne, które mogą powodować bądź nasilać objawy depresji poporodowej dotyczą głównie sfery hormonalnej. W ciągu kilku dni po narodzinach dziecka poziom progesteronu, estradiolu i wolnego estriolu spada o około 90%, co powoduje nagłe obniżenie nastroju w pierwszym tygodniu po porodzie. Z upływem czasu jednak objawy stanu depresyjnego nie powinny być łączone ze stężeniem hormonów w organizmie. Innym czynnikiem ryzyka z grupy czynników biologicznych może być odniesienie do hormonów tarczycy, których poziom po porodzie również spada. U około 10% kobiet w ciągu 4-5 miesięcy po porodzie występuje niedoczynność tarczycy, która może być jednym z głównych przyczyn depresji poporodowej. Do czynników biologicznych możemy zaliczyć jeszcze spadek beta-endorfiny, który u niektórych kobiet po porodzie również gwałtownie maleje.
 

W grupie czynników społecznych możemy wyróżnić różne bodźce, które wywołują stres w trakcie trwania ciąży oraz w okresie poporodowym m.in. są to:

  • kłopoty w relacjach z partnerem,
  • brak wsparcia otoczenia,
  • kłopoty finansowe,
  • młody wiek matki.


​Innym stresorem zwiększającym ryzyko zaburzeń może być:

  • nieplanowana ciąża,
  •  brak doświadczenia w opiece nad dzieckiem,
  • ciągły stres o zdrowie dziecka,
  • negatywne doświadczenia związane z porodem,
  • dziecko urodzone przedwcześnie,
  • wcześniejsze poronienia lub porody martwych dzieci.


​W tej grupie może się znaleźć depresja poporodowa po cesarce, szczególnie jeśli została wykonana z powodu zagrożenia życia dziecka lub matki. Stres, strach oraz ból podczas rekonwalescencji mogą być bodźcem do powstania zaburzeń depresyjnych u kobiety.
 

Z kolei w grupie czynników genetycznych znajduje się wysokie prawdopodobieństwo, że jeśli matka dziecka w przeszłości chorowała na depresję poporodową to istnieje duże ryzyko, że jej córce po urodzeniu dziecka również może towarzyszyć smutek poporodowy.

W przypadku depresji poporodowej czynniki psychiczne wiążą się z odpornością psychiczną oraz wpływów mechanizmów obronnych w sytuacjach stresowych. Duże znaczenie mają tutaj cechy charakteru, temperament, wrażliwość i dojrzałość emocjonalna. Odporność psychiczną z kolei obniżają czynniki tj. brak wiary w siebie, obniżenie nastroju, zaburzenia snu, ból i zmęczenie.



depresja w ciąży - jak leczyć?

 


Objawy i leczenie depresji poporodowej

 

Najczęstsze objawy depresji poporodowej – tzw. triada to:
 

  • niska samoocena,

  • napięcie,

  • hipochondria.
     

Depresja poporodowa objawy pozostałe ma następujące:
 

  • płaczliwość,

  • poczucie winy,

  • przygnębienie poporodowe,

  • poczucie braku możliwości,

  • anhedonia,

  • wysoki poziom lęku, występują napady paniki oraz myśli dotyczące skrzywdzenia siebie lub dziecka (myśli samobójcze),

  • zaburzenia snu, 

  • zmęczenie,

  • unikanie kontaktów społecznych,

  • brak samoakceptacji (swojego wyglądu po ciąży),

  • trudność w okazywaniu pozytywnych emocji osobom bliskim,

  • zaburzenia koncentracji, uwagi oraz pamięci.

 

Do głównych narzędzi diagnostycznych depresji poporodowej należy Edynburska skala depresji poporodowej. Jest to kwestionariusz samooceny, w którym znajduje się krótkich dziesięć pytań na temat samopoczucia matki w trakcie ubiegłych 7 dni. Ma on na celu wykrycie objawów depresyjnych, jeśli wynik wyszedł wątpliwy po kolejnych 2 tygodniach należy powtórzyć depresja poporodowa test. Z kobietą, która wykazuje objawy depresji poporodowej ważne jest uzyskanie dobrego kontaktu oraz obserwacja w kierunku poprawnej diagnostyki.

 

Depresja poporodowa leczenie

 

Depresja poporodowa wymaga leczenia, dlatego też po rozpoznaniu niepokojących objawów, kobieta powinna zgłosić się o pomoc do psychologa bądź psychiatry. Wspólnie zadecydują o dalszym leczeniu, przy jej lekkim nasileniu wskazana jest psychoterapia. Często stosuje się z powodzeniem technikę poznawczo - behawioralną. Jeśli lekarz uzna, że są wskazania do podjęcia farmakoterapii to nie należy się obawiać, gdyż są leki na depresję poporodową, które mogą być stosowane bezpiecznie nawet w trakcie karmienia piersią. Dodatkowo wsparcie najbliższych oraz pomoc kobiecie w codziennych obowiązkach niosą pozytywne korzyści dla zachowania dobrego samopoczucia matki.

 

Trzeba pamiętać, że depresja poporodowa wymaga leczenia. Jeżeli masz depresję poporodową nie należy obawiać się specjalistycznego wsparcia, bowiem nieleczona depresja poporodowa jest zagrożeniem nie tylko dla mamy, ale przede wszystkim dla dziecka. Ponadto często występującym powikłaniem nieleczonej depresji poporodowej jest ryzyko zachorowania na chorobę afektywną dwubiegunową. Depresja poporodowa może wymagać stosowania leków przeciwdepresyjnych, jednak to lekarz psychiatra jest w stanie zalecić skuteczne dawki w oparciu o monitorowanie stanu zdrowia kobiety.

 


 

Czy można zapobiec depresji poporodowej - profilaktyka


 

W działaniach profilaktycznych głównym celem jest zminimalizowanie czynników, które mogą negatywnie wpływać i pogarszać stan zdrowia kobiety. Już na etapie planowania ciąży i w jej trakcie należy mieć na uwadze, żeby zapobiegać szkodliwym zjawiskom oraz nauczyć się rozpoznawać czynniki ryzyka, które po urodzeniu dziecka mogłyby powodować zaburzenia. Temat depresji poporodowej powinien być omawiany z pacjentkami już w gabinecie ginekologicznym oraz w szkole rodzenia. Udział w szkole rodzenia jest jednym z najlepszych sposobów na rozwianie wątpliwości i rozwiązanie problemów, które mogą spotkać kobietę w trakcie i po porodzie. 

 

Dlatego taką istotną rolę odgrywa edukacja w okresie ciąży (szkoła rodzenia, kursy online, czytanie książek) oraz psychoprofilaktyka, zapewnienie wsparcia i życzliwość personelu medycznego, opieka psychologiczna na oddziale, rozmowa z psychologiem. Należy pomagać młodym matkom budować relacje społeczne promujące zdrowie psychiczne przez m.in. poporodowe grupy wsparcia. Lekarz, położna środowiskowa, partner, najbliższa rodzina również odgrywają ważną rolę dzięki budowaniu relacji terapeutycznych z młodą mamą oraz obserwacji kobiety w kierunku ewentualnych, pierwszych objawów depresji.


 

Profilaktyka w przypadku depresji poporodowej powinna obejmować samoobserwację i wczesną reakcję na niepokojące objawy emocjonalne. Pożyteczne okaże się na pewno wsparcie społeczne, dawanie cennych porad i wskazówek, pomoc w opiece nad dzieckiem. Stosuje się również metody psychoterapii elementarnej tj. asystowanie, zachęcanie, radzenie i mobilizowanie. Kobietom po porodzie powinno dodawać się otuchy, nadziei, wzmacniać poczucie ich wartości, okazywać akceptację i być życzliwym. 

Często wśród najbliższych pojawia się pytanie “depresja poporodowa jak pomóc”?. Jeśli ktoś z Twoich bliskich ma depresję poporodową należy zgłosić się do psychologa, psychiatry bądź  lekarza pierwszego kontaktu w celu uzyskania pomocy, znalezienia czynnika ryzyka i opracowania metod leczenia. Należy pamiętać, aby wspierać swoich bliskich w tych trudnych chwilach i nie zostawiać bez pomocy, natomiast bez wsparcia psychologicznego pokonanie depresji poporodowej jest praktycznie niemożliwe. 

 

leczenie depresji poporodowej - psycholog online

 


 

Literatura

Kaźmierczak M., Gebuza G., Gierszewska M., Zaburzenia emocjonalne okresu poporodowego. ViaMedica, Toruń

Jaeschke R., Siwek M., Dudek D., Poporodowe zaburzenia nastroju. Kraków 2012

Ostrowska A., Matka w depresji. Mag. Piel. Położ. 2006

 

Przenieś terapię do domu

Terapia w zaciszu domu, w dogodnym dla Ciebie terminie. Dyskretnie i profesjonalnie.

Umów się na wizytę online
Masz pytania? Napisz.
Specjalistyczna Przychodnia Twój Psycholog.online
* pola wymagane

Nasza strona korzysta z cookies. Jeśli wyrażasz na to zgodę, kontynuuj przeglądanie. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej kliknij tutaj

OK, rozumiem i akceptuję