Czy warto marzyć? Marzenia okiem psychologa

Kto z nas nie lubi czasem zatopić się w świecie własnych fantazji?

Marzymy o tym, czego pragniemy lub czego życzymy naszym bliskim: o dalekich podróżach, radosnych i wzniosłych doświadczeniach, czy o realizacji celów.

I choć często można usłyszeć, że nie warto „myśleć o niebieskich migdałach” to dziś chcemy Was do tego serdecznie zachęcić rzucając światło na to, czym marzenia są z perspektywy psychologii oraz dlaczego zdecydowanie  warto mieć marzenia!
 

 

Czym są marzenia w psychologii?

Jakie mogą być marzenia? W psychologii marzeń wyróżniamy marzenia dzienne i marzenia senne. Pierwsze, nazywane niekiedy śnieniem na jawie, dzieją się w ciągu dnia – przykładowo kiedy przerywamy jakieś zadanie i fantazjujemy o tym, jak miło byłoby być teraz na wakacjach. Drugie dzieją się podczas snu – mamy nad nimi zdecydowanie mniej kontroli stąd mogą nas niekiedy zaskoczyć.

Oba rodzaje marzeń łączy to, że często mają formę wizualizacji, którym towarzyszą emocje. Wyobrażając sobie coś przyjemnego może pojawić się uczucie rozluźnienia, radości czy błogości. Kiedy marzenia przyjmują formę trudnych doświadczeń może pojawić się napięcie, strach, a nawet złość. Może być to zaskakujące, że marzenia obejmują także wizje trudności, czy bólu, ale kiedy mowa o marzeniach dziennych czyli śnieniu na jawie, nasz mózg nie zna ograniczeń: bywa, że podsuwa nam przyjemne wizje lub wspomnienia, innym razem, kierowany lękiem, niepewnością tworzy czarne scenariusze, w których wyobrażamy sobie, że coś się nie uda, lub w których próbujemy przygotować się na to, co nastąpi – np. trudną rozmowę.

 

Dlaczego marzenia są ważne dla zdrowia psychicznego?

Badania pokazują, że to, co sobie wyobrażamy jest bardzo ważne ponieważ bezpośrednio wpływa na nasze emocje, a zatem i na to, jak się czujemy. Co ciekawe dla naszego mózgu nie ma większego znaczenia, czy coś dzieje się naprawdę czy tylko w naszej wyobraźni – nawet fantazja wywołuje w naszym ciele reakcję. Aby się o tym przekonać możesz zrobić proste ćwiczenie – zamknąć oczy i wyobrazić sobie jak wyciskasz sok z cytryny. Szybko może się okazać, że niemal czujesz jej zapach i intensywniej zaczynają pracować Twoje ślinianki.

Możesz też sięgnąć w swojej pamięci do ważnej i trudnej dla Ciebie sytuacji z przeszłości – samo jej przypomnienie powoduje nieraz ponowny ścisk w klatce piersiowej, ciężar w brzuchu, czy szybsze bicie serca i uczucie niepokoju.  

Tak mózg i wyobrażenia wpływają właśnie na to, co dzieje się z nami w danej chwili. Wyobrażenia zaś są częstą składową marzeń i wiedząc to, możesz z większą świadomością wybierać przyjemne wizje, kiedy masz gorszy dzień. Łatwo na tych przykładach zobaczyć jak wielka może być rola marzeń.

 

Warto przy tym pamiętać, że choć dla wielu osób opieranie życia na marzeniach wydaje się ryzykowne, to bez nich trudno byłoby o postęp, rozwój i realizację większych celów.

Jednocześnie istnieją też nierealne marzenia, które mogą prowadzić do frustracji, jeśli nie są osadzone w rzeczywistości. Dlatego tak ważne jest, by odróżniać marzenia wspierające nasz rozwój od tych, które mogą zbyt mocno oderwać nas od realnego życia.
Warto przy tym zadać sobie pytanie, czym dla człowieka mogą być marzenia jakie można mieć marzenia i jak definiować te, które są dla nas naprawdę ważne.

Jeśli interesuje Cię definicja słowa marzenia, to w psychologii są one często postrzegane jako wyobrażenia przyszłości, które nadają naszemu życiu sens i kierunek. A czy marzenia się spełniają? Czasem tak, ale często wymagają świadomego działania, planu oraz wytrwałości w dążeniu do celu.

Marzenia a motywacja i cele życiowe

Marzenia pomagają także w określaniu celów i ich realizacji. Mogą także wskazywać na to, co jest dla Ciebie ważne i wspierać w samorealizacji. A zatem marzenia i cele życiowe mogą iść ze sobą w parze! 

W tym kontekście warto zastanowić się, dlaczego warto marzyć i jak wpływa to na nasze życie. Psychologowie podkreślają, że marzenia dodają nam energii, inspirują do działania i mogą być ważnym motorem zmian. Dlatego warto mieć marzenia, bo to one często nadają sens codzienności i kierunek przyszłości.

 

Mental Contrasting to strategia polegająca na  wyobrażeniu sobie wymarzonej przyszłości (krok pierwszy: marzenie) i zastanowieniu się nad barierami, które mogą stanąć na drodze (krok drugi: rzeczywistość) — jak się okazało to połączenie prowadzi do lepszych rezultatów niż sam entuzjazm i fantazja.

Warto też pamiętać, że odpowiedź na pytanie, dlaczego warto spełniać marzenia, wiąże się nie tylko z satysfakcją z osiągnięcia celu, ale także z poczuciem rozwoju, większej samoakceptacji i budowaniem wiary we własne możliwości. Każde spełnione marzenie wzmacnia w nas przekonanie, że potrafimy więcej, niż nam się wydaje.

Połączenie mental contrasting z implementation intentions (czyli formułowaniem planów w formie „jeśli‑to…”) znacząco zwiększało skuteczność w realizacji celów u osób badanych. Oettingen i współpracownicy przeprowadzili eksperymenty z wykorzystaniem tych narzędzi w różnych dziedzinach życia — edukacji, zdrowiu, relacjach — i zaobserwowali, że techniki te pomagają spełniać marzenia.
 

Czy marzenia mogą szkodzić? Kiedy warto uważać
 

Bywa, że śnienie na jawie staje się mechanizmem obronnym – czymś co pomaga na chwilę nie tylko oderwać się od trudności, czy monotonii, ale zaczyna pełnić funkcję ucieczki od problemów. Funkcję taką często pełnią marzenia dzieci. Kiedy dzieje się tak raz na jakiś czas nie jest to jeszcze niepokojące. Kiedy przyjmuje formę ciągłych fantazji, z powodu, których trudno nam skupić się na zadaniu i mierzyć z problemami – warto zatrzymać się i zastanowić dlaczego tak się dzieje. Możemy czuć, że coś jest zbyt trudne, nie mamy siły by sobie z tym poradzić lub czujemy ogromny lęk.

 

Jak wspierać u siebie zdolność do marzeń?

Jeśli w ostatnim czasie marzysz mniej może to oznaczać, że zwyczajnie pochłaniają Cię sprawy bieżące. Bywa, że marzeniom potrzeba trochę przestrzeni – chwili wolnej od działania, obowiązków. Pomocne może być przebywanie na łonie natury, a także… nuda! Możesz obserwować, czy marzenia nie pojawiają się częściej właśnie w chwilach większej swobody, czy na urlopie. Warto też je zapisywać, by później do nich celowo powracać.


Możesz też prowadzić swego rodzaju dziennik „moje własne marzenia” i raz na jakiś czas pytać siebie o to:

1.  Co jest dla mnie obecnie ważne?
2.  Jak mogę sprawić, by było tego więcej w moim życiu?
3.  Za czym ostatnio tęsknię?
4.  Czy jest coś, czego pragnąłem jako dziecko i o tym zapomniałem?
5.  Co czuję, kiedy wyobrażam sobie, że to się spełnia?
6.  Jakie są moje największe marzenia?
7.  Czy jest coś co na ten moment utrudnia realizację marzeń?
8.  Które osoby w moim życiu mnie wspierają i pomagają spełniać marzenia?

Takie pytania mogą ponownie otworzyć przestrzeń do fantazji i spełniania marzeń.

 

Czy warto marzyć w dorosłości? Mity vs rzeczywistość

Zdecydowanie zawsze warto marzyć! Marzenia w dorosłym życiu wspierają kreatywność, samorealizację i realizację celów. Mogą pomagać w nadaniu sensu naszemu życiu, motywować do działania. Realizacja marzeń pomaga także budować pewność siebie. Badania psychologiczne pokazują, że osoby, które mają marzenia i pielęgnują je, częściej odczuwają sens życia i wyższy poziom motywacji. Marzenia pomagają budować pozytywne wyobrażenie o przyszłości i dają nadzieję, szczególnie w trudnych momentach. Istnieje więc dużo szerszy sens spełniania marzeń – to nie tylko realizacja celu, ale niekiedy także zmiana samego siebie i realny wpływ na naszą codzienność.
 

 
Jak pracować z marzeniami w psychoterapii ?
 

Marzenia w psychoterapii wykorzystuje się na różne sposoby: do regulacji emocji (fantazje sterowane, np.  wyobrażanie sobie spokojnego, bezpiecznego miejsca), czy określenia celów prywatnych i zawodowych. 

Marzenia senne wniesione do psychoterapii mogą także wskazywać na to, co w danym momencie jest dla nas ważne, co nas niepokoi, przed czym być może próbujemy się uchronić. Niekiedy psychoterapia pomaga zobaczyć, czy marzenie na jawie nie stanowi mechanizmu obronnego, innym razem jak pomaga nadać sens temu, co się obecnie w naszym życiu dzieje. Z pomocą psychoterapeuty możemy także zobaczyć, czy wszystkie marzenia, które mamy mają szansę być zrealizowane. Część marzeń może być bowiem poza zasięgiem naszej realizacji i prowadzić do frustracji.

Psychoterapia pomaga także poznać znaczenie marzeń, zwłaszcza sennych, i rzucić nowe światło na to, jak marzenia wpływają na poczucie sensu w moim życiu, może także pomóc dojść do tego jak spełniać marzenia. Bywa, że chcąc osiągnąć dany cel robimy coś, co nam to utrudnia i nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy. Aby to zobaczyć potrzeba wielu spotkań, rozmów i głębszej relacji, w której terapeuta słuchając klienta ma szansę wyłapać także powtarzające się zachowania, czy mechanizmy i podzielić się tym z klientem. 

 

Słowem podsumowania: czy warto marzyć? 

Psychologia jednoznacznie mówi: tak. Marzenia to nie tylko chwilowe fantazje – to osobiste wizje przyszłości, które odzwierciedlają nasze potrzeby, wartości i cele. Działają jak wewnętrzny kompas, który wskazuje kierunek rozwoju i motywuje do działania. Marzenia pomagają nam przetrwać trudne chwile, budować poczucie sensu i rozwijać pewność siebie. Wspierają zdrowie psychiczne i emocjonalne, a także stanowią ważny element procesu samorealizacji. Dzięki nim tworzymy wyobrażenia o przyszłości, planujemy i podejmujemy decyzje.
 

Jednocześnie warto zachować równowagę: zbyt intensywne życie marzeniami może być formą ucieczki od rzeczywistości. Kluczem jest uważność i refleksja – jak marzenia wpływają na poczucie sensu i co mogę z nimi zrobić „tu i teraz”. Marzenia są dla wszystkich – niezależnie od wieku. Marzenia dzieci mają swoją magię, ale i marzenia w dorosłym życiu mają moc kształtowania rzeczywistości. Nie wszystkie się spełnią, ale każde z nich może nas do czegoś zbliżyć.

Warto mieć marzenia. Dla siebie – i dla lepszego życia.
 

ZAREZERWUJ WIZYTĘ

Bibliografia

Gabriele Oettingen, Hyeon‑ju Pak, Karoline Schnetter, Journal of Personality and Social Psychology, 2001, tom 80, str. 736–753, "Self‑regulation of goal setting: Turning free fantasies about the future into binding goals"
Marianne Cumella Reddan Daniela Schiller, Neuron 2018, tom 100, str 994 - 1005, “Attenuating Neural Threat Expression with Imagination”