Trening umiejętności społecznych (TUS) – na czym polega i komu może pomóc?

Masz problemy z nawiązywaniem relacji, wyrażaniem emocji lub rozwiązywaniem konfliktów?

Rozważ terapię TUS, która zapewni Ci bezpieczną przestrzeń do ćwiczeń, rozmów i rozwoju.

Pamiętaj, że opanowanie umiejętności społecznych jest możliwe na każdym etapie życia. Sprawdź, na czym polega TUS.


 

Czym jest trening umiejętności społecznych (TUS)?

TUS przypomina szkółkę żeglarską dla osób, które po raz pierwszy wypływają na morze relacji. Potrzebują kompasu, mapy i bezpiecznej przystani, by nauczyć się rozpoznawać emocje, reagować adekwatnie do sytuacji i budować trwałe więzi. Terapia TUS jest formą wsparcia, która w kontrolowanych warunkach i przy udziale doświadczonego specjalisty pomoże Ci rozwijać umiejętności przydatne w życiu społecznym.

Zastanawiasz się, czym są umiejętności społeczne? Pod tym terminem kryje się zbiór zachowań i kompetencji, które umożliwiają funkcjonowanie wśród innych. Pozwalają wyrażać potrzeby, słuchać, reagować asertywnie, współpracować i rozwiązywać konflikty. Ich opanowanie nie zawsze następuje naturalnie. Wiele osób, zwłaszcza dzieci i nastolatków, potrzebuje wsparcia w tym zakresie. Riggio (1986) wśród kompetencji społecznych wymienia m.in. kontrolę emocjonalną, wyrażanie siebie i empatyczne rozumienie innych.
Umiejętności społeczne pozwalają budować relacje. Ponadto zwiększają poczucie sprawczości i bezpieczeństwa w kontaktach z otoczeniem. Pamiętaj, że szkolenie TUS nie ogranicza się wyłącznie do pracy z dziećmi z diagnozą ADHD, spektrum autyzmu czy zaburzeń lękowych. Może okazać się cennym narzędziem dla osób neurotypowych, w tym dorosłych, które doświadczają nieśmiałości czy trudności adaptacyjnych.

 

Dla kogo przeznaczony jest trening umiejętności społecznych?

Trening umiejętności społecznych przypomina naukę gry w orkiestrze. Każdy z uczestników ma swój unikalny instrument i rytm. Chcąc stworzyć harmonijny utwór, muzycy ćwiczą uważność i zrozumienie. Nie wszyscy jednak od razu wiedzą, jak grać z innymi, dlatego z myślą o nich powstał właśnie TUS.

Ta forma wsparcia przeznaczona jest dla osób z trudnościami społecznymi. Wiele z nich nie wie, jak rozpocząć rozmowę, reagować na odmowę czy zachowywać się w grupie. Najczęściej z TUS korzystają młodzi ludzie. Dzieci i nastolatki ćwiczą umiejętności społeczne w formie zabawy, modelowania i odgrywania scenek. W rezultacie stopniowo nabywają kompetencje potrzebne w szkole, domu i relacjach rówieśniczych.

 

TUS wspiera komunikację i kształtuje pozytywny obraz siebie. Dzięki doświadczeniom grupowym uczysz się, że Twój głos ma znaczenie. W rezultacie poprawia się Twoja samoocena, a rozpoznawanie własnych uczuć pozwala bardziej świadomie i spokojnie reagować w trudnych sytuacjach.

 

Ponadto zauważono, że wspierając umiejętności społeczne u dzieci i młodzieży, można znacząco zmniejszyć ryzyko występowania zachowań problemowych w szkole.

 

Jakie umiejętności rozwija TUS?

W ramach TUS ćwiczysz i nabywasz realne umiejętności komunikacyjne, emocjonalne i społeczne. Inwestujesz w rozwój, który procentuje przez całe życie.

Trening skupia się na nauce konstruktywnej komunikacji. Podczas niego uczysz się mówić o swoich potrzebach i emocjach. Jednocześnie słuchasz innych, rozpoznajesz ich gesty, ton głosu czy mimikę. TUS pokazuje Ci, jak korzystać z komunikacji werbalnej i komunikacji niewerbalnej. Równolegle rozwija Twoją empatię, asertywność i umiejętność nawiązywania relacji.

 

W ramach budowania zdrowych relacji ćwiczysz umiejętność rozwiązywania konfliktów. Odgrywając role i pracując w grupie, poznajesz alternatywne sposoby reagowania. Uczysz się, jak szukać kompromisu i mówić o swoich uczuciach, nie raniąc przy tym innych. Wszystko to wzmacnia Twoją umiejętność współpracy, czyli zdolność do działania w zespole z poszanowaniem potrzeb pozostałych osób.

Zajęcia TUS pomagają nie tylko w opanowaniu konkretnych umiejętności, ale także prowadzą do wzmacniania pozytywnego obrazu siebie. Dzięki nim budujesz poczucie własnej wartości i odkrywasz swoje mocne strony. Korzystając ze wspólnych doświadczeń i konstruktywnej informacji zwrotnej, uczysz się, że masz wpływ na swoje relacje.

 

Badania potwierdzają, że regularny trening społeczny przyczynia się do poprawy funkcjonowania emocjonalnego i interpersonalnego u młodych ludzi. Jego efekty stają się szczególnie widoczne w dłuższej perspektywie.
 

Jak wygląda typowa sesja TUS?

Typowa sesja TUS przypomina próbę teatralną. Uczestnicy uczą się swoich ról i ćwiczą konkretne scenariusze. Z czasem zaczynają lepiej rozumieć emocje, które towarzyszą im na scenie życia codziennego. Tutaj wszystko dzieje się w kontrolowanych warunkach, a nad przebiegiem czuwa doświadczony reżyser (terapeuta TUS). Specjalista tworzy bezpieczne środowisko, które zapewnia akceptację.

Przebieg treningu umiejętności społecznych jest starannie zaplanowany. Sesje rozpoczynają się od krótkiego powitania i przypomnienia zasad. Wszystkich uczestników obowiązuje wzajemny szacunek, słuchanie i brak oceniania. Następnie biorą oni udział w aktywnościach, które mogą przybierać formę ćwiczeń i zabaw. Działania proponowane przez prowadzącego pomagają przełamywać lody, budować zaufanie i przygotować grupę do dalszej pracy. Kolejnym etapem jest modelowanie, podczas którego specjalista prezentuje pożądane zachowanie. Terapeuta pokazuje, jak rozwiązać dany problem, wyrazić emocje lub asertywnie odmówić.

 

Na koniec sesji wszyscy otrzymują informacje zwrotną, która jest konstruktywna, oparta na obserwacji i wolna od ocen. Uczą się w ten sposób przyjmować komentarze, wyciągać wnioski i lepiej rozumieć własne reakcje. Metody i techniki pracy, które stosują terapeuci, są zawsze dostosowywane do wieku, potrzeb i możliwości grupy. Mogą obejmować rysowanie emocji, pracę z historyjkami obrazkowymi, burzę mózgów czy relaksację.

Systematyczne ćwiczenie umiejętności społecznych w ramach sesji pozwala stopniowo przenieść nowe zachowania do codziennego życia. Ma to szczególne znaczenie w pracy z dziećmi neurotypowymi (m.in. z autyzmem i ADHD).
Kiedy warto rozważyć udział w treningu umiejętności społecznych?

Trening umiejętności społecznych stanowi mapę dla tych, którzy czują się zagubieni w świecie interakcji z innymi ludźmi. TUS przypomina kompas, który pomaga wędrowcowi wrócić na właściwy szlak. Jest skierowany do osób, które zmagają się z napięciem w relacjach, trudnościami w wyrażaniu siebie czy brakiem zrozumienia emocji.

Rozważ udział w treningu, gdy u Ciebie lub Twojego dziecka występują trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji interpersonalnych. TUS pomaga radzić sobie z konfliktami, odmową, presją grupy czy krytyką. Uczestnicy uczą się, jak budować zdrowe relacje, wyznaczać granice i prosić o pomoc.

 

Pamiętaj, że trening nie jest skierowany wyłącznie do osób z diagnozami. Może skorzystać z niego każdy, kto chce nabyć nowe umiejętności społeczne, lepiej rozumieć siebie i innych. Rozwój kompetencji interpersonalnych przekłada się na większą satysfakcję życiową, niższy poziom stresu i lepsze funkcjonowanie w grupie.


 

Korzyści z udziału w treningu umiejętności społecznych

Trening społeczny pokaże Ci, jak się porozumiewać, reagować na trudne emocje i funkcjonować w złożonych sytuacjach międzyludzkich. Zajęcia TUS pomagają uczestnikom rozwijać szeroki wachlarz kompetencji, w tym m.in.:

• komunikację werbalną,
• komunikację niewerbalną,
• umiejętność rozwiązywania konfliktów,
• umiejętność współpracy w grupie.
  
   

W ramach treningu umiejętności emocjonalnych uczestnicy rozpoznają i wyrażają to, co czują, w sposób zrozumiały dla innych. Przekłada się to na kształtowanie kompetencji interpersonalnych i budowanie zdrowszych relacji. TUS rozwija umiejętność wyrażania własnych potrzeb, granic i opinii. Ponadto uczy konstruktywnego formułowania komunikatów, korzystając z dialogu motywującego, który wspiera zaufanie i wewnętrzną chęć zmiany. 

Nauka współpracy w grupie polega na słuchaniu, dzieleniu się zadaniami i wspólnym podejmowaniu decyzji. W rezultacie wzmacnia więzi i sprzyja budowaniu zdrowych relacji. Tego rodzaju interwencje poprawiają umiejętności komunikacyjne i wpływają na budowanie pozytywnego obrazu siebie. Równolegle zwiększają pewność siebie i poczucie sprawczości.
 

Czy TUS działa? Co mówią badania?

Zespół Durlaka (2011) przeprowadził metaanalizę ponad 200 programów, które rozwijają kompetencje społeczne i emocjonalne wśród dzieci oraz młodzieży. Stwierdzono, że uczestnicy TUS osiągali wyższe wyniki w zakresie umiejętności interpersonalnych, radzenia sobie ze stresem i podtrzymywania relacji. Umiejętności społeczne pozwalają im lepiej funkcjonować w kontaktach międzyludzkich. 

 

TUS działa, gdyż odpowiada na rzeczywiste potrzeby uczestników. Daje przestrzeń do ćwiczenia zachowań, których wiele osób nie zdołało nabyć spontanicznie. Zajęcia zapewniają trwałe efekty, zwłaszcza gdy są wspierane przez otoczenie i kolejne doświadczenia społeczne (Taylor i in. 2017).

 

TUS a psychoterapia – czym się różnią?

Trening umiejętności społecznych często jest mylony z psychoterapią. Choć obie formy wsparcia pomagają poruszać się po trudnym terenie emocji i relacji, robią to w odmienny sposób. TUS koncentruje się na nauce konkretnych zachowań społecznych, podczas gdy psychoterapia sięga głębiej. Dociera do przyczyn trudności, schematów myślenia i emocjonalnych zranień.

Terapeuci TUS pracują z grupą w oparciu o wcześniej stworzony program. Rozwijają w ten sposób kompetencje, takie jak:

• współpraca,
• asertywność,
• rozpoznawanie emocji,
• reagowanie na stres.

Uczestnicy TUS ćwiczą różne sytuacje społeczne w bezpiecznym środowisku. Wspiera ich w tym doświadczony specjalista. Z kolei psychoterapia, zwłaszcza indywidualna, ma bardziej osobisty i długoterminowy charakter. Wspomaga uzdrawianie i integrację psychiczną.

 

Różnice między TUS a psychoterapią nie oznaczają, że musisz wybrać jedną z form wsparcia. Obie bowiem doskonale się uzupełniają. Trening daje narzędzia, a terapia pozwala zrozumieć, dlaczego tak trudno ich użyć. Obie drogi prowadzą w kierunku większej samoświadomości, lepszego funkcjonowania i zdrowszych relacji.

 

ZAREZERWUJ WIZYTĘ

Bibliografia

Collaborative for Academic, Social, and Emotional Learning (CASEL). (2020). 2020 CASEL Guide to Effective Social and Emotional Learning Programs.
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta‐analysis of school‐based universal interventions. Child Development, 82(1), 405–432.
Miller, W. R., & Rollnick, S. (2012). Motivational Interviewing: Helping People Change (3rd ed.). Guilford Press. 
Riggio, R. E. (1986). Assessment of basic social skills. Journal of Personality and Social Psychology, 51(3), 649–660. 
Taylor, R. D., Oberle, E., Durlak, J. A., & Weissberg, R. P. (2017). Promoting positive youth development through school‐based social and emotional learning interventions: A meta‐analysis of follow‐up effects. Child Development, 88(4), 1156–1171.
Węglarz, J., & Bentkowska, D. (2020). Trening umiejętności społecznych dzieci i młodzieży: Przewodnik dla terapeutów (Wyd. I). Wydawnictwo Harmonia.
Winner, M. G. (2007). Thinking About You Thinking About Me: Teaching Perspective Taking and Social Thinking to Persons with Social Cognitive Learning Challenges. Think Social Publishing.