Psychoterapia ericksonowska - założenia i możliwości

Psychoterapia ericksonowska to podejście, które mocno podkreśla indywidualność każdej osoby. Zamiast sztywnego protokołu, terapeuta dopasowuje techniki do Ciebie: korzysta z metafor, opowieści, zadań, a czasem z hipnozy terapeutycznej. W centrum jest nie tyle sam problem, co Twoje zasoby, potencjał i możliwość zmiany. Ten tekst pomoże Ci zrozumieć, na czym polega terapia ericksonowska i kiedy może być dobrym wyborem (także w formie online).

W skrócie: psychoterapia ericksonowska

• Psychoterapia ericksonowska stawia na indywidualne dopasowanie metod do konkretnej osoby.
• Korzysta z metafor, opowieści, hipnozy terapeutycznej, zadań i pracy na zasobach.
• Zakłada, że każdy człowiek ma w sobie naturalne możliwości zmiany, a terapeuta pomaga je uruchomić.
• Może być stosowana w pracy z lękiem, depresją, bólem przewlekłym, zmianą nawyków, w rozwoju osobistym i relacjach.
• Często przybiera formę terapii krótkoterminowej i dobrze nadaje się do pracy online, jeśli stan psychiczny jest stabilny.

Na czym polega terapia ericksonowska?

Terapia ericksonowska bywa nazywana czasem terapią hipnotyczną lub terapią krótkoterminową. W praktyce jest to podejście integracyjne, które czerpie z hipnozy, terapii krótkoterminowych, terapii systemowej, TSR i psychologii humanistycznej. Zamiast sztywnego schematu, terapeuta przygląda się Twojej sytuacji i dobiera sposoby pracy tak, by były jak najbardziej „Twoje”.

Ważnym założeniem jest to, że Twoja nieświadomość dysponuje większymi zasobami niż to, co widać na pierwszy rzut oka. Terapeuta stara się pomagać Ci w dotarciu do tych zasobów, m.in. przez metafory, sugestie, eksperymenty, zmianę perspektywy.

Skąd wzięła się terapia ericksonowska?

Nurt wziął nazwę od Miltona H. Ericksona, amerykańskiego psychiatry i psychoterapeuty, uznawanego za jednego z najważniejszych specjalistów w historii hipnozy terapeutycznej. W latach 50. i 60. XX wieku Erickson eksperymentował z różnymi technikami pracy, odchodząc od sztywnego, dyrektywnego stylu na rzecz kreatywnego, dopasowanego do osoby podejścia.

Jego filozofia wpłynęła na rozwój wielu współczesnych metod: terapii krótkoterminowej, rodzinnej, terapii systemowej, a także podejść skoncentrowanych na rozwiązaniach. Dziś elementy myślenia ericksonowskiego obecne są w wielu szkołach terapii, nawet jeśli nie nazywają się wprost „ericksonowskimi”.

Główne założenia psychoterapii ericksonowskiej

• Indywidualność i kontekst – każdy człowiek jest inny, a terapia powinna uwzględniać jego historię, wartości, styl komunikacji i aktualną sytuację życiową.

• Siła nieświadomości – w nieświadomej części psychiki są zasoby, intuicja i sposoby radzenia sobie, do których można dotrzeć m.in. przez metafory i hipnozę terapeutyczną.

• Elastyczność i kreatywność – terapeuta nie trzyma się jednego schematu. Może zmieniać styl pracy, wprowadzać zaskakujące elementy, by przerwać utarte sposoby myślenia i reagowania.

• Znaczenie języka – to, jak mówimy o sobie i świecie, wpływa na nasze emocje i zachowanie. Zmiana języka (np. z „muszę” na „mogę spróbować”) bywa ważną częścią pracy.

• Partnerstwo i odpowiedzialność – klient nie jest biernym odbiorcą terapii. Współtworzy proces, bierze odpowiedzialność za swoje decyzje i kroki między sesjami.

Terapia ericksonowska a problemy człowieka

Podejście ericksonowskie można stosować w różnych obszarach:

• zaburzenia lękowe (w tym fobie, napady paniki, lęk uogólniony) – praca z wyobraźnią, metaforami, hipnozą może pomagać zmieniać utrwalone reakcje lękowe;

• depresja – wspieranie w odzyskiwaniu poczucia wpływu i szukaniu nowych sposobów reagowania na trudne sytuacje;

• zaburzenia odżywiania (w połączeniu z innymi formami terapii i opieką medyczną);

• uzależnienia – praca nad motywacją, radzeniem sobie z głodem, zmianą narracji o sobie i przyszłości;

• problemy w relacjach, kryzysy w związkach, trudności komunikacyjne;

• stres i ból przewlekły – techniki relaksacyjne, zmiana sposobu przeżywania napięcia i bólu;

• rozwój osobisty, praca z blokadami, wstydem, poczuciem wartości.

Przy poważnych zaburzeniach psychicznych (np. ostrych psychozach, silnych zaburzeniach osobowości) terapia ericksonowska bywa jednym z elementów szerszego planu leczenia, a nie jedyną metodą pomocy.

Narzędzia wykorzystywane w terapii ericksonowskiej

W praktyce terapeuci ericksonowscy korzystają z wielu narzędzi, m.in.:

1. Hipnoza terapeutyczna – w bezpieczny, świadomy sposób pomaga zmienić sposób przeżywania doświadczeń, łagodzić lęk, pracować z nawykami czy bólem. Nie każdy proces wymaga formalnej hipnozy, ale jest ona jednym z ważnych narzędzi.

2. Metafory i opowieści – historie, które symbolicznie dotykają problemu, pomagają spojrzeć na siebie z innej strony i uruchomić wyobraźnię.

3. Zmiana perspektywy – zachęcanie, by zobaczyć problem z innego punktu widzenia, np. oczami przyszłego siebie, osoby wspierającej, dziecka sprzed lat.

4. Pytania skoncentrowane na rozwiązaniach – zbliżone do TSR, skupiające się na tym, co ma się wydarzyć w przyszłości, a nie tylko na tym, co było.

5. Zadania domowe – drobne eksperymenty w codziennym życiu, ćwiczenia z wyobraźnią, praca z ciałem, prowadzenie dziennika, aby wzmocnić efekty sesji.

6. Łagodna dezorientacja / paradoks – czasem terapeuta celowo proponuje zaskakujące stwierdzenia lub zadania, by pomóc wyjść poza utarte schematy myślenia.

Kiedy terapia ericksonowska może być uznana za udaną?

Zwykle mówimy o sukcesie, gdy:

• odczuwasz wyraźne zmniejszenie objawów (np. mniej napadów lęku, łagodniejsza depresja, mniejszy ból);

• wprowadzasz w życie konkretne zmiany, nad którymi pracowaliście (np. inaczej reagujesz w ważnych sytuacjach, korzystasz z technik relaksacyjnych, inaczej rozmawiasz w relacjach);

• masz poczucie większego wpływu na swoje życie i wiesz, z jakich narzędzi możesz korzystać dalej po zakończeniu terapii.

Decyzja o zakończeniu terapii zapada wspólnie – gdy obie strony widzą, że cele zostały w dużej mierze zrealizowane, a Ty czujesz się gotowy/a, by dalej korzystać z wypracowanych sposobów radzenia sobie.

Wady i zalety psychoterapii ericksonowskiej

Zalety:

• indywidualne podejście – techniki są szyte na miarę konkretnej osoby;

• elastyczność i kreatywność – pozwala dopasować terapię do różnych problemów i temperamentów;

• praca na zasobach, a nie tylko na deficytach;

• możliwość wykorzystania hipnozy terapeutycznej w sytuacjach, gdzie jest to wskazane i bezpieczne.

Ograniczenia:

• podejście wymaga dobrego wyszkolenia terapeuty; nieumiejętne stosowanie technik (zwłaszcza hipnozy) może być nieskuteczne lub niepotrzebnie obciążające;

• mniej jasne „ramy” niż w podejściach bardziej ustrukturyzowanych (np. CBT) – część osób woli bardziej przewidywalny schemat pracy;

• nie wszystkie osoby chcą lub mogą korzystać z hipnozy (np. ze względu na obawy, przekonania, stan zdrowia);

• przy bardzo złożonych zaburzeniach może być konieczne połączenie ericksonowskiego sposobu pracy z innymi metodami i leczeniem psychiatrycznym.

Psychoterapia ericksonowska online

Terapia ericksonowska online może wyglądać bardzo podobnie do pracy w gabinecie: spotkania odbywają się regularnie w połączeniu wideo, a terapeuta korzysta z metafor, pytań, zadań i, jeśli to uzgodnicie i jest to bezpieczne, również z elementów hipnozy w formule online.

W TwojPsycholog.online z elementów ericksonowskich korzystamy m.in. w pracy z lękiem, stresem, bólem przewlekłym, zmianą nawyków (np. odkładanie, trudności ze snem) i w rozwoju osobistym. Więcej o tym, jak ogólnie wygląda psychoterapia online w naszej poradni, znajdziesz w osobnym przewodniku.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy to podejście jest dla Ciebie, możesz od razu umówić pierwszą konsultację online lub zajrzeć na stronę gówną poradni, żeby zobaczyć inne nurty i formy pracy.

W jakich nurtach pracujemy online?

Powiązane

• Psycholog online i psychoterapia online – strona gówna poradni
• Psychoterapia online – przewodnik krok po kroku
• Czym jest psychoterapia online? Różnice między konsultacją a terapią
• Rodzaje i nurty psychoterapii online – w jakich nurtach pracujemy?
• Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) – krótko i konkretnie

Najnowsza literatura i materiały o psychoterapii ericksonowskiej

Jeżeli chcesz poczytać więcej o podejściu ericksonowskim, przydatne mogą być m.in.:

• Haley, J. (1993/2018). Uncommon Therapy: The Psychiatric Techniques of Milton H. Erickson, M.D.. – klasyczne opracowanie opisujące sposób pracy Ericksona na przykładach klinicznych.

• Zeig, J. K. (red.) (2014). The Evolution of Psychotherapy: The Legacy of Milton H. Erickson. – zbiór tekstów pokazujących wpływ Ericksona na współczesną psychoterapię.

• Yapko, M. (2012). Trancework: An Introduction to the Practice of Clinical Hypnosis. – podręcznik hipnozy klinicznej, często wykorzystywany w szkoleniach ericksonowskich.

• Klajs, K., Lipman, L. (2011). Psychoterapia ericksonowska. W: L. Grzesiuk, H. Suszek (red.), Psychoterapia. Szkoły i metody. – dobre polskie omówienie podejścia.

• Przeglądy badań nad hipnoterapią i podejściem ericksonowskim w czasopismach takich jak International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis czy Contemporary Hypnosis.